Znajdź lekarza na NFZ
z najkrótszą kolejką

Krótka odpowiedź

Najważniejszy dokument przy raku żołądka to karta DiLO, a nie skierowanie. Do onkologa w poradni NFZ skierowania nie potrzebujesz w ogóle (wolny dostęp z art. 57 ust. 2 pkt 5 ustawy). Do gastroenterologa skierowanie jest wymagane (od POZ albo internisty). Karta DiLO (Karta Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego, „zielona karta”) zastępuje wszystkie kolejne skierowania w pakiecie onkologicznym.

Najważniejszy praktyczny wniosek: rak żołądka rzadko daje wczesne objawy — typowe dolegliwości (zgaga, niestrawność, ból w nadbrzuszu, uczucie pełności) są początkowo niespecyficzne i przez lata tłumaczone „chorobą wrzodową” albo „refluksem”. Każda przewlekła zgaga oporna na leki, niewytłumaczalny spadek masy ciała, niedokrwistość z niedoboru żelaza u dorosłego (zwłaszcza u mężczyzn i kobiet po menopauzie) — wymaga gastroskopii, a przy podejrzeniu nowotworu natychmiast karty DiLO. W Polsce zachorowalność na raka żołądka jest jedną z najwyższych w Europie.

W aktualnych danych NFZ (stan na 5 maja 2026) program leczenia raka żołądka pokazywał, że połowa pacjentów po kwalifikacji zaczyna leczenie w około 1 dzień — to dotyczy pacjentów już wpisanych do programu lekowego.

Kiedy skierowanie nie jest wymagane

W ścieżce raka żołądka:

1. Bezpośrednio do onkologa

Onkolog jest specjalistą wolnego dostępu — możesz iść tam z gotowym wynikiem gastroskopii i histopatologii potwierdzającymi raka, bez skierowania.

2. Stan nagły

Bez skierowania, na SOR lub do izby przyjęć, jedziesz przy:

• krwotoku z górnego odcinka przewodu pokarmowego — fusowate wymioty, smolisty stolec, wstrząs hipowolemiczny (rak żołądka może krwawić obficie),
• perforacji wrzodu nowotworowego — ostry ból brzucha, deska brzuszna, pneumoperitoneum w RTG,
• niedrożności wpustu lub odźwiernika spowodowanej guzem (wymioty natychmiast po posiłku, brak pasażu),
• niedrożności jelitowej w zaawansowanym raku z rozsiewem otrzewnowym,
• gorączce neutropenicznej po chemioterapii,
• zatorowości płucnej (rak żołądka silnie predysponuje do VTE — zespół Trousseau),
• objawach immune-related po immunoterapii.

3. Pacjenci ustawowo zwolnieni ze skierowania

Bez skierowania do AOS — m.in. osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności, kombatanci, chorzy na gruźlicę, osoby zakażone HIV.

4. Wizyta prywatna

Prywatna gastroskopia (400–800 zł) i konsultacja gastroenterologa nie wymagają skierowania.

Pacjenci z prawem do przyjęcia poza kolejnością

Z art. 47c korzystają m.in. kobiety w ciąży, ZHDK, Zasłużeni Dawcy Przeszczepu, osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności, kombatanci, weterani poszkodowani.

Kto może wystawić kartę DiLO przy podejrzeniu raka żołądka

Kartę DiLO wystawia:

• lekarz POZ — przy klinicznym podejrzeniu (przewlekła zgaga, chudnięcie, niedokrwistość z niedoboru żelaza, smoliste stolce) lub po wyniku gastroskopii sugerującym raka,
• gastroenterolog — najczęstsza ścieżka, po gastroskopii z biopsją zmiany,
• chirurg — po stwierdzeniu nowotworu w trakcie operacji wykonanej z innego wskazania,
• onkolog kliniczny — w trakcie dalszego leczenia,
• lekarz oddziału — gdy podejrzenie pojawia się podczas hospitalizacji.

„Czerwone flagi” raka żołądka

Sygnały wymagające pilnej diagnostyki (źródło: Polskie Towarzystwo Gastroenterologii, Medycyna Praktyczna — rak żołądka):

• przewlekła zgaga / dyspepsja oporna na leczenie trwająca >4 tygodnie u osoby >40 r.ż.,
• niewytłumaczalny spadek masy ciała (>5% w 6 miesięcy),
• niedokrwistość z niedoboru żelaza bez oczywistej przyczyny — zwłaszcza u mężczyzn i kobiet po menopauzie (rak żołądka i jelita grubego to główne źródła),
• przedwczesne uczucie sytości, brak apetytu,
• bóle w nadbrzuszu wybudzające w nocy, narastające,
• wymioty pokarmowe lub zaleganie pokarmu,
• zaburzenia połykania (dysfagia) — typowe dla raka wpustu,
• smoliste stolce / fusowate wymioty (krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego),
• wyczuwalny guz w nadbrzuszu lub powiększone węzły chłonne (nadobojczykowy lewy — węzeł Virchowa, w pępku — guzek Sister Mary Joseph),
• dodatni wywiad rodzinny — rak żołądka u krewnych I stopnia, mutacje CDH1 (dziedziczny rozlany rak żołądka), zespół Lyncha, polipowatość rodzinna,
• przebyte zakażenie Helicobacter pylori + atrofia śluzówki + metaplazja jelitowa — predysponują do raka żołądka.

Karta DiLO w raku żołądka — ścieżka krok po kroku

1. Podejrzenie. Lekarz wystawia kartę DiLO. Pacjent wybiera ośrodek chirurgiczno-onkologiczny.
2. Diagnostyka wstępna (do 28 dni): gastroskopia z biopsją wszystkich zmian podejrzanych (zwykle 6–8 wycinków z guza i okolicy). Histopatologia rozróżnia: gruczolakorak (najczęstszy, 90%) z podtypami Lauren (jelitowy, rozlany, mieszany), chłoniak żołądka (MALT, DLBCL — związany z H. pylori, leczony zupełnie inaczej), GIST (guz podścieliskowy żołądka — leczony chirurgicznie + imatinib), rakowiak.
3. Diagnostyka pogłębiona (kolejne do 21 dni): ocena stadium TNM — endoskopowa ultrasonografia (EUS) (precyzyjna ocena głębokości naciekania T i węzłów regionalnych N), TK klatki piersiowej + jamy brzusznej + miednicy z kontrastem, ewentualnie PET-TK. Laparoskopia diagnostyczna w wybranych przypadkach (do oceny rozsiewu otrzewnowego). Badania molekularne: status HER2 (immunohistochemia + FISH), PD-L1, MSI / dMMR, EBV, Claudin 18.2 — kluczowe dla wyboru terapii celowanej i immunoterapii.
4. Konsylium wielodyscyplinarne: chirurg onkologiczny + onkolog kliniczny + radiolog + patomorfolog + gastroenterolog ustalają plan.
5. Leczenie — start do 14 dni od konsylium.

Etapy leczenia — co konkretnie robi NFZ

Chirurgia (podstawa we wszystkich operacyjnych stadiach):

• gastrektomia subtotalna (resekcja dystalnej części żołądka) — w guzach części dystalnej żołądka,
• gastrektomia totalna — w guzach trzonu, wpustu, rozlanym typie Lauren; obowiązkowa limfadenektomia D2 (regionalne węzły chłonne),
• resekcje endoskopowe (ESD, EMR) — we wczesnym raku żołądka T1a (ograniczonym do błony śluzowej) — ważne we wczesnych stadiach wykrywanych w przesiewach (głównie w Japonii, Korei),
• chirurgia minimalnie inwazyjna (laparoskopia, robot) w wybranych ośrodkach,
• chirurgia paliatywna (zespolenia omijające, gastrostomia, jejunostomia żywieniowa) w nieoperacyjnych guzach.

Leczenie systemowe (programy lekowe NFZ):

• Chemioterapia perioperacyjna — schemat FLOT (5-FU + leukoworyna + oksaliplatyna + docetaksel) jako standard w resekcyjnych raki żołądka stadium ≥T2; 4 cykle przed operacją + 4 po,
• Trastuzumab w skojarzeniu z chemią — w HER2+ raku żołądka (ok. 15% przypadków),
• Immunoterapia anty-PD-1 (niwolumab, pembrolizumab) — w skojarzeniu z chemią lub w monoterapii w zaawansowanym raku żołądka, szczególnie z wysokim CPS PD-L1 lub MSI-high,
• Trastuzumab-deruxtecan (T-DXd) — w HER2+ rakach żołądka po niepowodzeniu chemii,
• Ramucirumab (anty-VEGFR2) — w 2. linii zaawansowanego raka żołądka,
• Zolbetuximab (anty-Claudin 18.2) — nowy lek w wybranych pacjentach.

Radioterapia:

• Stosowana selektywnie — głównie chemioradioterapia w wybranych pacjentach (po niepełnej resekcji, w guzie wpustu),
• Paliatywnie — na bolesne przerzuty, krwawienia.

Wszystkie te procedury są bezpłatne na NFZ, w ramach pakietu onkologicznego i programów lekowych.

Profilaktyka — czym jest leczenie H. pylori

Helicobacter pylori to bakteria wywołująca przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka, które po latach prowadzi do zaniku, metaplazji jelitowej, dysplazji i raka żołądka. Eradykacja H. pylori (4-skladnikowa terapia: inhibitor pompy protonowej + 2 antybiotyki + bizmut) zmniejsza ryzyko rozwoju raka żołądka — szczególnie u osób z dodatnim wywiadem rodzinnym i z udokumentowanymi zmianami przedrakowymi.

W Polsce eradykacja jest wskazana m.in. u:

• pacjentów z chorobą wrzodową (żołądka i dwunastnicy),
• pacjentów z chłoniakiem MALT,
• krewnych I stopnia chorych na raka żołądka,
• pacjentów z dyspepsją z towarzyszącymi czerwonymi flagami,
• po endoskopowych resekcjach wczesnego raka żołądka.

Test na H. pylori (test ureazowy z biopsji, test oddechowy mocznikowy, test antygenu w stolcu) jest częścią diagnostyki gastrologicznej.

Pułapka systemowa: gastroenterolog, chirurg, onkolog

Prywatne skierowanie do hospitalizacji onkologicznej jest honorowane przez szpital NFZ (art. 58 ustawy).

E-skierowanie, dokumentacja i rejestracja

W rejestracji potrzebujesz:

• numer PESEL,
• karta DiLO (numer),
• wynik gastroskopii z opisem zmiany,
• wynik histopatologii (typ raka, podtyp Lauren, stopień złośliwości, marginesy w wycinkach endoskopowych),
• wyniki badań molekularnych (HER2, PD-L1, MSI, EBV, Claudin 18.2 — w zależności od dostępności i wskazań),
• TK klatki piersiowej + jamy brzusznej z kontrastem (płyta CD lub PACS),
• wynik EUS (jeśli wykonana),
• wyniki badań laboratoryjnych (morfologia, biochemia, koagulologia, status żywieniowy — albuminy, prealbumina),
• karty wypisowe.

Karta DiLO jest ważna do zamknięcia karty.

Kolejki w raku żołądka — co naprawdę liczą dane NFZ

W aktualnych danych NFZ (5 maja 2026) program leczenia raka żołądka pokazywał, że połowa pacjentów zaczyna leczenie około 1 dnia po kwalifikacji — to dotyczy pacjentów już zakwalifikowanych do programu lekowego.

Dla pacjenta liczą się raczej:

• gastroskopia NFZ — w pakiecie DiLO max 28 dni, bez DiLO często 1–3 miesiące,
• konsultacja gastroenterologa — z DiLO szybko, bez DiLO 1–2 miesiące,
• gastrektomia — w pakiecie DiLO 1–4 tygodnie po pełnej diagnostyce,
• chemia perioperacyjna FLOT — start zwykle 3–4 tygodnie po operacji.

Cała ścieżka od podejrzenia do pierwszego leczenia: typowo 6–10 tygodni.

Aktualne placówki: leczenie raka żołądka na NFZ.

Wersja dziecięca

Rak żołądka u dzieci jest niezwykle rzadki — klasyczny gruczolakorak praktycznie nie występuje. U dzieci pojawiają się natomiast: chłoniak żołądka (chłoniak Burkitta, DLBCL — leczony chemioterapią w ośrodku onkologii i hematologii dziecięcej), mięsak żołądka (rabdomyosarcoma), rakowiak (NET — neuroendokrynne nowotwory). Diagnostyka i leczenie odbywają się w ośrodkach onkologii dziecięcej.

Tryb stabilny

Tryb pilny

NFZ czy prywatnie: kiedy co ma sens

W raku żołądka NFZ jest praktycznie jedyną realną opcją dla samego leczenia:

• chemia perioperacyjna FLOT (8 cykli) prywatnie — kilkadziesiąt tysięcy zł,
• trastuzumab, ramucirumab, niwolumab, pembrolizumab, T-DXd — komercyjnie 20–60 tys. zł miesięcznie,
• gastrektomia + opieka okołooperacyjna prywatnie — 30–80 tys. zł.

Prywatnie sens ma:

• gastroskopia (400–800 zł, z biopsją drożej) — kluczowa dla wczesnej diagnostyki, gdy NFZ ociąga się z terminem,
• konsultacja gastroenterologa lub onkologa (250–500 zł) — druga opinia, wybór ośrodka,
• pełen pakiet badań molekularnych w wybranych centrach — istotny dla wyboru terapii celowanej.

FAQ

Czy do leczenia raka żołądka w NFZ trzeba skierowanie?

Do onkologa nie (wolny dostęp). Do gastroenterologa skierowanie jest wymagane. Najważniejszym dokumentem jest karta DiLO, którą wystawia POZ, gastroenterolog albo chirurg po podejrzeniu raka.

Jakie objawy powinny zaniepokoić?

Przewlekła zgaga oporna na leki (>4 tygodnie u osoby >40 r.ż.), niewytłumaczalny spadek masy ciała, niedokrwistość z niedoboru żelaza, przedwczesne uczucie sytości, dysfagia, fusowate wymioty, smoliste stolce. Każda z tych sytuacji wymaga gastroskopii.

Czy istnieje przesiew raka żołądka w NFZ?

W Polsce nie ma populacyjnego przesiewu raka żołądka (inaczej niż w Japonii i Korei, gdzie jest realizowany od dekad). Gastroskopia jest wykonywana na wskazania kliniczne. U osób z dodatnim wywiadem rodzinnym (mutacja CDH1, dziedziczny rozlany rak żołądka) wskazane są regularne gastroskopie kontrolne.

Co to jest test na H. pylori?

Bakteria Helicobacter pylori wywołuje przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka i predysponuje do raka. Eradykacja (4-składnikowa terapia: PPI + 2 antybiotyki + bizmut) zmniejsza ryzyko. Test wykonuje się m.in. z biopsji podczas gastroskopii (test ureazowy), z oddechu (test mocznikowy) lub ze stolca (test antygenu).

Czy badanie HER2 jest refundowane?

Tak. Badanie HER2 w raku żołądka jest standardem w pakiecie onkologicznym (refundowane). Wynik HER2+ otwiera drogę do trastuzumabu (w skojarzeniu z chemią) i T-DXd. Inne badania molekularne (PD-L1, MSI, EBV, Claudin 18.2) są również refundowane przy spełnieniu kryteriów.

Co to jest FLOT?

To standardowy schemat chemioterapii perioperacyjnej w raku żołądka stadium ≥T2: 5-fluorouracyl + leukoworyna + oksaliplatyna + docetaksel, podawany 4 cykle przed operacją i 4 po operacji. Schemat FLOT zastąpił starsze schematy (ECF, ECX) i daje lepsze wyniki.

Czy karta DiLO ma 30 dni ważności?

Nie. Karta DiLO jest ważna do zamknięcia karty.

Czy gastrektomia totalna oznacza koniec normalnego jedzenia?

Nie, choć wymaga znacznych zmian. Po gastrektomii totalnej pacjent musi: jeść częściej i mniejsze porcje (5–6 razy dziennie), unikać dużych ilości płynów do posiłków, suplementować witaminę B12 dożylnie/domięśniowo (brak wewnętrznego czynnika), uzupełniać żelazo, witaminę D, wapń. Odpowiednie wsparcie dietetyczne i suplementacja pozwalają na dobrą jakość życia. Zespół „dumping” (objawy po posiłku) bywa problemem — dieta i farmakoterapia pomagają go opanować.

Czy mogę leczyć się w innym województwie?

Tak. W onkologii nie obowiązuje rejonizacja. W raku żołądka warto wybrać ośrodek o dużej liczbie operacji żołądka rocznie — wpływ doświadczenia ośrodka na wyniki onkologiczne jest tu znaczący.

Czy rak żołądka może być dziedziczny?

Tak, w niewielkim odsetku. Najważniejszy zespół to dziedziczny rozlany rak żołądka (HDGC) — mutacje CDH1, agresywna postać typu rozlanego Lauren, predysponuje też do raka piersi typu zrazikowego. U nosicieli rozważa się profilaktyczną gastrektomię. Również zespół Lyncha, polipowatość rodzinna i zespół Peutza-Jeghersa mają związek z rakiem żołądka.

Metryka weryfikacyjna i źródła

Data weryfikacji merytorycznej: 5 maja 2026.

Dane o kolejkach NFZ: na podstawie danych dla leczenia raka żołądka w programie lekowym, oddziału chirurgicznego ogólnego, oddziału onkologii klinicznej i chemioterapii oraz gastroskopii, stan na 5 maja 2026.

Podstawa prawna: Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, art. 47c, 57 ust. 2 pkt 5, 58, 60. Programy lekowe NFZ — leczenie raka żołądka.

Źródła:

• onkologia.pacjent.gov.pl — Dostałem/-am kartę DiLO i co dalej?
• Pacjent.gov.pl — pakiet onkologiczny
• Polskie Towarzystwo Gastroenterologii
• Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej — wytyczne leczenia raka żołądka
• Krajowy Rejestr Nowotworów — rak żołądka
• Medycyna Praktyczna — rak żołądka
• Rzecznik Praw Pacjenta — świadczenia poza kolejnością
• Informator NFZ o terminach leczenia
• Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej (ISAP)
• Leczenie raka żołądka na NFZ — lekarz-na-nfz.pl